Podgorica, (MINA) – Planovi upravljanja i monitoringa za invazivne strane usmjereni su na konkretne mjere kontrole, ograničavanja širenja, a tamo gdje je moguće i uklanjanja populacija invazivnih vrsta, kazala je predstavnica Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera (MERS) Ilinka Alorić.

 

Iz MERS-a su rekli da su, uz podršku projekta „Centar za strateško-pravno savjetovanje za Crnu Goru“ (PLAC) koji finansira Evropska unija (EU), predstavili planove upravljanja i protokole za praćenje invazivnih stranih vrsta u Crnoj Gori.

 

Događaj, održan u Evropskoj kući u Podgorici, okupio je predstavnike institucija, stručnjake i partnere uključene u zaštitu prirode, sa ciljem predstavljanja konkretnih mjera za sprečavanje širenja invazivnih stranih vrsta koje predstavljaju ozbiljnu prijetnju biodiverzitetu, prirodnim staništima, ekonomiji i zdravlju ljudi.

 

Alorić je istakla da invazivne strane vrste predstavljaju jedan od najvećih izazova za očuvanje prirode u Evropi i Crnoj Gori.

 

Ona je navela da je Vlada usvojila Planove upravljanja i Planove monitoringa za invazivne strane vrste koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori.

 

“Ovi dokumenti predstavljaju važan korak ka uspostavljanju funkcionalnog sistema upravljanja invazivnim vrstama. Njihov značaj je upravo u tome što omogućavaju pravovremeno prepoznavanje rizika i donošenje odluka zasnovanih na podacima i naučnim saznanjima”, dodala je Alorić.

 

Ona je dodala da su planovi upravljanja usmjereni na konkretne mjere kontrole, ograničavanja širenja, a tamo gdje je moguće i uklanjanja populacija invazivnih vrsta.

 

“Poseban fokus stavljen je na prevenciju, jer iskustva pokazuju da je sprečavanje unošenja novih vrsta daleko efikasnije i manje zahtjevno od kasnijeg saniranja posljedica njihovog širenja”, navela je Alorić.

 

Zamjenica šefa Sektora za saradnju Delegacije EU u Crnoj Gori Lizelot Isakson naglasila da Unija od 2023. godine finansira projekat PLAC sa 2,2 miliona EUR kako bi podržala Crnu Goru u usklađivanju zakonodavstva sa pravnom tekovinom Unije i jačanju kapaciteta za proces pristupanja.

 

Ona je rekla da invazivne strane vrste predstavljaju jednu od najvećih prijetnji biodiverzitetu.

 

Zato je, kako je rekla Isakson, njihovo sprečavanje i kontrola zajednički evropski izazov koji zahtijeva snažan pravni okvir, efikasne institucije i regionalnu saradnju.

 

Ona je dodala da kroz PLAC projekat EU podržava Crnu Goru u uspostavljanju upravo takvog sistema – od usklađivanja zakonodavstva do izrade konkretnih planova upravljanja i mehanizama praćenja.

 

“Ulaganje u prevenciju i rano otkrivanje invazivnih vrsta štiti prirodne resurse i istovremeno sprečava visoke troškove koje njihovo nekontrolisano širenje može izazvati za privredu i društvo“, rekla je Isakson.

 

Voditeljka projekta PLAC Tatjana Tomić podsjetila je da projekat pruža podršku institucijama Crne Gore u procesu evropskih integracija kroz razvoj zakonodavstva, strateških dokumenata i jačanje administrativnih kapaciteta.

 

„Današnje predstavljanje planova upravljanja i protokola za praćenje predstavlja jedan od značajnijih rezultata projekta PLAC u oblasti zaštite prirode”, rekla je Tomić.

 

Ona je kazala da je za tu aktivnost izdvojen velik broj ekspertskih dana u okviru projekta, što govori o njenom značaju za proces usklađivanja Crne Gore sa pravnom tekovinom EU.

 

“Kroz intenzivan rad međunarodnih i domaćih eksperata razvijeni su dokumenti koji ne predstavljaju samo ispunjavanje regulatornih obaveza, već i praktične alate za institucije koje će biti zadužene za njihovu primjenu”, dodala je Tomić.

 

Ona je navela da je posebnu vrijednost tom procesu dala bliska saradnja sa MERS-om, koja je omogućila da razvijena rješenja odgovore kako na zahtjeve evropskog zakonodavstva, tako i na konkretne potrebe Crne Gore u oblasti zaštite prirode.

 

U saopštenju se navodi da su u okviru događaja predstavljeni ključni dokumenti izrađeni uz podršku EU kroz projekat PLAC, uključujući Akcioni plan za nenamjerno unošenje invazivnih stranih vrsta – slijepi putnici (brod/čamac i ribolovna oprema) za period 2026–2031.

 

Predstavljen je i Plan upravljanja za vrste Pseudorasbora parva, Gambusia holbrooki i Lepomis gibbosus u Crnoj Gori, Plan upravljanja malim indijskim mungosom (Herpestes auropunctatus), Plan upravljanja invazivnom stranom vrstom Ailanthus altissima za period 2026–2031, kao i Plan upravljanja za vrstu Trachemys scripta za period 2026–2031.

 

Kako se dodaje, predstavljeni su i prateći programi i protokoli za monitoring ovih vrsta, uključujući Monitoring program za vrste Pseudorasbora parva, Gambusia holbrooki i Lepomis gibbosus, Monitoring protokol za invazivnu stranu vrstu Asclepias syriaca, Monitoring protokol za invazivnu stranu vrstu Ailanthus altissima, Monitoring protokol za vrstu Trachemys scripta.

 

Navodi se da je predstavljen i Program praćenja malog indijskog mungosa (Urva auropunctata) u Crnoj Gori.

 

Ti dokumenti, kako se dodaje, predstavljaju važan korak ka uspostavljanju sistemskog pristupa prevenciji, ranom otkrivanju i kontroli invazivnih stranih vrsta u skladu sa zahtjevima evropskog zakonodavstva.

 

“Iako su prvenstveno namijenjeni institucijama nadležnim za zaštitu prirode, ovi dokumenti prepoznaju i važnu ulogu građana, čije učešće u praćenju i prijavljivanju invazivnih vrsta može značajno doprinijeti njihovom ranom otkrivanju i efikasnijem upravljanju”, rekli su iz MERS-a.

 

Oni su naveli da je iskustva Hrvatske u sprovođenju planova upravljanja invazivnim stranim vrstama, predstavila ekspertkinja projekta PLAC Petra Kutleša, koja je ukazala na značaj međuinstitucionalne saradnje, kontinuiranog monitoringa i uključivanja građana u rano otkrivanje i kontrolu invazivnih vrsta.

 

Kutleša je kazala da je jedan od najvećih izazova u upravljanju invazivnim stranim vrstama činjenica da se one veoma brzo prilagođavaju novim staništima i da ih je, nakon što se uspostave i prošire, izuzetno teško i skupo kontrolisati.

 

“Zato su monitoring, koordinacija institucija i kontinuirano prikupljanje podataka ključni elementi svakog uspješnog sistema upravljanja. Dokumenti razvijeni kroz ovaj projekat daju osnov za takav pristup u Crnoj Gori”, dodala je Kutleša.

(kraj) tam/gop